Η Meta εγκατέλειψε τα σχέδια για ένα δεύτερο κύμα μαζικών απολύσεων, αφού η φιλόδοξη πρωτοβουλία της για αναδιοργάνωση της εταιρείας γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη προσέκρουσε στην αντίσταση των εργαζομένων και δεν κατάφερε να αποδώσει τα αναμενόμενα οφέλη παραγωγικότητας, σύμφωνα με εκτενή έρευνα του Reuters.
Η πρωτοβουλία, με κωδική ονομασία Project OT, από το Organization Transformation, σχεδιάστηκε από τον Mark Zuckerberg και ανώτατα στελέχη της Meta κατά τη διάρκεια της ετήσιας συνάντησης ηγεσίας στην έπαυλή του στη Χαβάη τον Ιανουάριο. Το σχέδιο προέβλεπε τη μετατροπή της Meta σε μια «AI-native» εταιρεία, όπου συστήματα τεχνητής νοημοσύνης θα αναλάμβαναν μεγάλο μέρος της καθημερινής εργασίας χιλιάδων υπαλλήλων.
Μικρότερες ομάδες εργαζομένων θα επέβλεπαν τους λεγόμενους «εικονικούς εργαζομένους», δηλαδή AI agents που θα μπορούσαν να εκτελούν αυτόνομα συγκεκριμένες εργασίες. Σε εσωτερικές ασκήσεις σχεδιασμού σεναρίων, στελέχη εξέτασαν ακόμη και τη μείωση του μεγέθους ορισμένων ομάδων έως και κατά 60%. Η Meta επιβεβαίωσε ότι εξετάστηκαν τέτοια σενάρια, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι δεν αφορούσαν ποτέ μείωση του συνολικού εργατικού δυναμικού της εταιρείας κατά 60%.
Ένα σχέδιο που εκτροχιάστηκε
Το Project OT σχεδιάστηκε να εφαρμοστεί σε δύο κύματα. Το πρώτο θα ξεκινούσε τον Μάιο και το δεύτερο θα ακολουθούσε τον Νοέμβριο, ενώ οι μειώσεις προσωπικού θα συνδυάζονταν με το κλείσιμο ανοικτών θέσεων και την απομάκρυνση εργαζομένων που η εταιρεία θεωρούσε χαμηλής απόδοσης.
Το βράδυ της 19ης Μαΐου, λίγες ώρες πριν ξεκινήσει η πρώτη φάση των απολύσεων, ο Zuckerberg άλλαξε πορεία. Σύμφωνα με εσωτερικό έγγραφο που είδε το Reuters, η Meta ακύρωσε τον σχεδιασμό για το δεύτερο κύμα αναδιάρθρωσης του Νοεμβρίου.
Η εταιρεία προχώρησε κανονικά στην πρώτη φάση στις 20 Μαΐου, μειώνοντας το προσωπικό της κατά περίπου 10%, ή σχεδόν 8.000 εργαζομένους. Σε ορισμένες μηχανολογικές μονάδες, ο συνδυασμός απολύσεων και μετακινήσεων προσωπικού οδήγησε σε μείωση του αριθμού των εργαζομένων έως και κατά 30% μέχρι το τέλος Μαΐου.
Η κλίμακα του σχεδίου δεν ήταν πρωτοφανής για τη Meta. Μεταξύ του τέλους του 2022 και των αρχών του 2023, η εταιρεία είχε ήδη μειώσει το προσωπικό της περίπου κατά 25%, στο πλαίσιο της περιόδου που ο Zuckerberg είχε ονομάσει «Year of Efficiency». Ωστόσο, το Project OT είχε διαφορετική φιλοσοφία: οι περικοπές συνδέονταν άμεσα με την ιδέα ότι η AI θα μπορούσε να αλλάξει ριζικά τον τρόπο λειτουργίας της εταιρείας.
Η Meta ήθελε μικρότερες ομάδες με περισσότερη AI
Το σχέδιο βασιζόταν στην ιδέα ότι οι παραδοσιακές, πολυεπίπεδες ομάδες ανάπτυξης προϊόντων μπορούσαν να αντικατασταθούν από μικρότερα και πιο ευέλικτα «pods».
Στο εσωτερικό «AI-Native Playbook» της εταιρείας, παραδοσιακοί ρόλοι όπως εκείνοι των product designers και engineers προβλεπόταν να αντικατασταθούν σε ορισμένες περιπτώσεις από έναν γενικότερο ρόλο με την ονομασία builder. Τα μικρά pods θα χρησιμοποιούσαν AI για ανάλυση, προτεραιοποίηση εργασιών και ανάπτυξη προϊόντων, ενώ τα επίπεδα της μεσαίας διοίκησης θα περιορίζονταν.
Μέχρι τον Ιούνιο, τουλάχιστον 11 μονάδες της Meta, συμπεριλαμβανομένων ομάδων μηχανικών και ερευνητών, είχαν ήδη εφαρμόσει μικρότερα pods. Παράλληλα, η εταιρεία δημιούργησε εργαλεία για τον εντοπισμό εργαζομένων που θεωρούσε «Irreplaceable Talent», με στόχο να διατηρήσει και να προσελκύσει κορυφαίους μηχανικούς και ερευνητές.
Η λογική ήταν ότι ένας μικρότερος αριθμός εξαιρετικά εξειδικευμένων εργαζομένων, με τη βοήθεια AI agents, θα μπορούσε να αναλάβει εργασία που παλαιότερα απαιτούσε πολύ μεγαλύτερες ομάδες.
Η AI απογοήτευσε στα στοιχεία παραγωγικότητας
Το μεγαλύτερο πρόβλημα για το Project OT δεν ήταν μόνο η αντίδραση των εργαζομένων. Ήταν ότι τα εσωτερικά δεδομένα άρχισαν να δείχνουν πως η τεχνολογία στην οποία βασιζόταν το σχέδιο δεν απέδιδε τα αναμενόμενα αποτελέσματα.
Σύμφωνα με εσωτερικές αναρτήσεις που εξέτασε το Reuters, οι αλλαγές κώδικα στις εσωτερικές πλατφόρμες λογισμικού και υποδομών της Meta αυξήθηκαν κατά 220% σε ετήσια βάση. Ωστόσο, οι αλλαγές που οδήγησαν σε νέες ή βελτιωμένες λειτουργίες για τους χρήστες αυξήθηκαν μόλις κατά 36%.
Η μεγάλη αύξηση στην παραγωγή κώδικα, επομένως, δεν μεταφράστηκε αυτόματα σε αντίστοιχη αύξηση της παραγωγικότητας ή της αξίας των προϊόντων.
Οι ομάδες υποδομών είχαν ήδη προειδοποιήσει από τον Μάρτιο για «σημάδια κινδύνου αξιοπιστίας» που συνδέονταν με την αύξηση του κώδικα που παραγόταν με τη βοήθεια AI. Σε άλλη εσωτερική ανάρτηση, τον Απρίλιο, γινόταν λόγος για AI agents που εκτελούσαν «μεγάλης κλίμακας, αποσταθεροποιητικές ενέργειες που οι άνθρωποι είναι απίθανο να εκτελέσουν».
Τα σοβαρά τεχνικά και περιστατικά ασφαλείας αυξήθηκαν κατά 40% σε σχέση με το προηγούμενο έτος, ενώ ο χρόνος που αφιέρωναν οι εργαζόμενοι για την αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων αυξήθηκε κατά 70%.
Η αύξηση του κώδικα έφερε και περισσότερα προβλήματα
Τα στοιχεία που αποκαλύπτει το Reuters δείχνουν ότι η μεγάλη αύξηση της χρήσης AI δεν οδήγησε απαραίτητα σε αντίστοιχη αύξηση της πραγματικής παραγωγικότητας.
Ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να επιταχύνει την παραγωγή κώδικα, όμως ο περισσότερος κώδικας δεν σημαίνει πάντοτε περισσότερα ή καλύτερα προϊόντα. Αν ο κώδικας απαιτεί επιπλέον ελέγχους ή προκαλεί προβλήματα αξιοπιστίας και ασφάλειας, μέρος του αρχικού οφέλους μπορεί να χαθεί στην αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων.
Το Reuters αναφέρει ότι ένα χαρακτηριστικό περιστατικό σημειώθηκε στις αρχές Ιουνίου, όταν hackers εκμεταλλεύτηκαν το νέο AI-powered σύστημα υποστήριξης πελατών της Meta για να αποκτήσουν πρόσβαση σε Instagram λογαριασμούς υψηλού προφίλ.
Η αντίδραση των εργαζομένων
Παράλληλα με τα τεχνολογικά προβλήματα, η Meta αντιμετώπισε έντονη εσωτερική αντίδραση.
Στις 13 Μαρτίου, πριν ακόμη ενημερωθούν πολλοί αντιπρόεδροι της εταιρείας για το Project OT, το Reuters είχε αποκαλύψει ότι η Meta εξέταζε περικοπές που θα μπορούσαν να επηρεάσουν έως και το 20% του προσωπικού της. Η διαρροή προκάλεσε αναστάτωση στους εργαζομένους και η διοίκηση βρέθηκε να προσπαθεί να διαχειριστεί την αντίδραση πριν παρουσιαστεί επίσημα το σχέδιο.
Το εσωτερικό κλίμα επιδεινώθηκε μετά τις απολύσεις και τις μετακινήσεις εργαζομένων σε νέες μονάδες που σχετίζονταν με την AI. Ορισμένοι μηχανικοί μεταφέρθηκαν σε ομάδες που ανέλαβαν τη δημιουργία προβλημάτων προγραμματισμού και άλλου υλικού για την εκπαίδευση των μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης της Meta.
Πολλοί εργαζόμενοι αντιμετώπισαν αυτές τις αλλαγές ως ένα βήμα προς την αντικατάσταση της δικής τους εργασίας. Η εσωτερική έρευνα Pulse της Meta κατέγραψε πτώση του ποσοστού θετικών απαντήσεων για το κλίμα στην εταιρεία από 74% σε 55%.
Ο Zuckerberg παραδέχεται λανθασμένη εκτίμηση
Στις αρχές Ιουλίου, ο Zuckerberg αναγνώρισε εσωτερικά ότι η Meta είχε κάνει λανθασμένη εκτίμηση για την ταχύτητα εξέλιξης των AI agents.
Η τεχνολογία δεν είχε «επιταχυνθεί» με τον ρυθμό που ανέμεναν τα ανώτατα στελέχη της εταιρείας. Αυτό ήταν ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς η ταχεία πρόοδος των αυτόνομων AI agents αποτελούσε έναν από τους βασικούς πυλώνες του Project OT.
Η Meta άρχισε στη συνέχεια να υποχωρεί σε ορισμένες από τις πιο αμφιλεγόμενες αποφάσεις της. Η εταιρεία ανέστειλε πρόγραμμα παρακολούθησης της δραστηριότητας εργαζομένων, επέτρεψε σε ορισμένους μηχανικούς που είχαν μετακινηθεί σε άλλες ομάδες να επιστρέψουν στους προηγούμενους ρόλους τους και αύξησε τις παροχές στο εργασιακό περιβάλλον.
Η δημόσια στρατηγική του Zuckerberg άλλαξε επίσης. Από ένα σχέδιο που εσωτερικά εξέταζε την αντικατάσταση ανθρώπινης εργασίας από AI agents, ο CEO άρχισε να παρουσιάζει τη Meta ως εταιρεία που θέλει να ενδυναμώσει τους ανθρώπους μέσω της τεχνητής νοημοσύνης.
Η Meta επενδύει 130 δισ. δολάρια στην AI
Η αλλαγή πορείας έρχεται την ώρα που η Meta αυξάνει δραματικά τις επενδύσεις της στην τεχνητή νοημοσύνη.
Η εταιρεία σχεδιάζει να δαπανήσει τουλάχιστον 130 δισ. δολάρια το 2026 για AI chips και άλλες υποδομές. Οι τεράστιες αυτές επενδύσεις δημιουργούν ακόμη μεγαλύτερη πίεση για αποτελέσματα, καθώς η Meta πρέπει να αποδείξει ότι η νέα τεχνολογία μπορεί να δημιουργήσει ουσιαστική παραγωγικότητα και οικονομική αξία.
Σύμφωνα με τα οικονομικά στοιχεία της εταιρείας για το δεύτερο τρίμηνο, οι ελεύθερες ταμειακές ροές της μειώθηκαν κατά 91%, στα 784 εκατ. δολάρια, από 8,55 δισ. δολάρια έναν χρόνο νωρίτερα, καθώς οι δαπάνες για υποδομές AI αυξήθηκαν σημαντικά. Την ίδια στιγμή, τα έσοδα αυξήθηκαν κατά 28%, στα 60,8 δισ. δολάρια.
Η Meta βρίσκεται έτσι μπροστά σε μια δύσκολη ισορροπία: να συνεχίσει τις τεράστιες επενδύσεις που απαιτούνται για να ανταγωνιστεί άλλους τεχνολογικούς κολοσσούς στην AI, χωρίς οι αυξανόμενες δαπάνες να πιέσουν υπερβολικά τις ταμειακές ροές της.
Τι ακολουθεί για τη Meta
Ο Zuckerberg δήλωσε στους εργαζομένους μετά τις απολύσεις του Μαΐου ότι δεν περίμενε «άλλες εταιρικές απολύσεις φέτος». Η διατύπωση αυτή, ωστόσο, έχει αφήσει αρκετούς εργαζομένους αβέβαιους για το τι θα ακολουθήσει.
Η Meta δεν έχει εγκαταλείψει τον στόχο της να γίνει μια πιο «AI-native» εταιρεία. Έχει εγκαταλείψει όμως, τουλάχιστον προς το παρόν, το πιο επιθετικό σενάριο μιας δεύτερης μεγάλης αναδιάρθρωσης.
Το Project OT δείχνει πόσο μεγάλη παραμένει η απόσταση ανάμεσα στις δυνατότητες που υπόσχονται σήμερα οι AI agents και στην εφαρμογή τους σε έναν οργανισμό δεκάδων χιλιάδων εργαζομένων. Η Meta κατάφερε να αυξήσει σημαντικά τη χρήση της AI και την παραγωγή κώδικα, όμως τα εσωτερικά στοιχεία της εταιρείας έδειξαν ότι η αύξηση αυτή συνοδεύτηκε από προβλήματα αξιοπιστίας, ασφάλειας και χαμηλότερα από τα αναμενόμενα κέρδη παραγωγικότητας.
Την ίδια στιγμή, η εταιρεία συνεχίζει να επενδύει δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια στην τεχνητή νοημοσύνη.
Το ερώτημα πλέον είναι αν οι AI agents θα εξελιχθούν αρκετά γρήγορα ώστε να δικαιολογήσουν τις δραματικές οργανωτικές αλλαγές που είχε αρχικά οραματιστεί το Project OT.
