Πέντε χρόνια μετά την καταστροφή του 1986, το 1991, οι επιστήμονες έκαναν μια αναπάντεχη ανακάλυψη στους τοίχους του κατεστραμμένου αντιδραστήρα 4 στο Τσερνόμπιλ.
Εντόπισαν έναν μαύρο μύκητα που όχι μόνο επιβίωνε σε ένα από τα πιο ραδιενεργά περιβάλλοντα της Γης, αλλά φαινόταν να ευδοκιμεί εξαιτίας της ακτινοβολίας. Ο μικροοργανισμός αυτός, γνωστός ως Cryptococcus neoformans (και αργότερα μελετήθηκε και ο Cladosporium sphaerospermum), ανέτρεψε τα δεδομένα για το πώς η ζωή μπορεί να προσαρμοστεί σε ακραίες συνθήκες.
Ο μηχανισμός της ραδιοσύνθεσης
Το κλειδί για την επιβίωση και την ανάπτυξη αυτού του μύκητα είναι η μελανίνη, η ίδια χρωστική ουσία που καθορίζει το χρώμα του δέρματος στον άνθρωπο. Στην περίπτωση του μύκητα, η μελανίνη λειτουργεί ως ασπίδα και μετατροπέας ενέργειας.
Μέσω μιας διαδικασίας που οι επιστήμονες ονόμασαν ραδιοσύνθεση, ο μύκητας απορροφά την επικίνδυνη ιονίζουσα ακτινοβολία και τη μετατρέπει σε χημική ενέργεια για την ανάπτυξή του. Η διαδικασία αυτή είναι ανάλογη με τη φωτοσύνθεση στα φυτά, με τη διαφορά ότι αντί για ηλιακό φως, ο οργανισμός χρησιμοποιεί ακτινοβολία γάμμα.
Πειράματα στον διεθνή διαστημικό σταθμό
Η ικανότητα αυτού του οργανισμού να απορροφά ραδιενέργεια κέντρισε το ενδιαφέρον της NASA και άλλων ερευνητικών φορέων για πιθανές εφαρμογές στο διάστημα. Ερευνητές έστειλαν δείγματα του μύκητα Cladosporium sphaerospermum στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS) για να μελετήσουν τη συμπεριφορά του σε συνθήκες μικροβαρύτητας και αυξημένης κοσμικής ακτινοβολίας.
Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά: ένα στρώμα μύκητα πάχους μόλις 1,7 χιλιοστών κατάφερε να μειώσει τα επίπεδα ακτινοβολίας κατά περίπου 2%. Αν και το ποσοστό φαίνεται μικρό, υποδεικνύει ότι ένα παχύτερο στρώμα (περίπου 21 εκατοστών) θα μπορούσε να προσφέρει ουσιαστική προστασία στους αστροναύτες.
Εφαρμογές στα μελλοντικά διαστημικά ταξίδια
Η ανακάλυψη αυτή ανοίγει νέους δρόμους για την προστασία των αστροναυτών σε μελλοντικές αποστολές στη Σελήνη ή τον Άρη. Αντί να μεταφέρουν βαριά και δαπανηρά υλικά θωράκισης από τη Γη, οι διαστημικές υπηρεσίες θα μπορούσαν να μεταφέρουν μικρές ποσότητες του μύκητα, ο οποίος θα καλλιεργείται επί τόπου.
Αυτή η αυτο-αναπαραγόμενη ασπίδα θα μπορούσε να καλύψει τις κατοικίες στον Άρη, προσφέροντας μια βιολογική και οικονομική λύση στο θανάσιμο πρόβλημα της κοσμικής ακτινοβολίας. Επιπλέον, η ικανότητα του μύκητα να “τρέφεται” με ακτινοβολία σημαίνει ότι θα γινόταν ακόμα πιο ανθεκτικός και αποτελεσματικός όσο περισσότερο εκτίθεται στο σκληρό περιβάλλον του διαστήματος.
Το συγκεκριμένο βίντεο εξηγεί τον μηχανισμό της ραδιοσύνθεσης και παρουσιάζει πώς ο μαύρος μύκητας του Τσερνόμπιλ θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως ασπίδα προστασίας στο διάστημα.
Chernobyl’s Black Fungus: Nature’s Radiation Shield Discovered
