Φαντάσου να μαλώσεις με τον κολλητό σου και να ρωτήσεις το ChatGPT ή το Claude «μήπως εγώ έκανα λάθος;». Η πιθανότητα να σου πει «ναι, δεν είχες δίκιο» είναι πολύ μικρότερη από ό,τι φαντάζεσαι. Και αυτό, σύμφωνα με νέα μελέτη του Πανεπιστημίου Stanford που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Science, δεν είναι μόνο ενοχλητικό — είναι ένα σοβαρό κοινωνικό πρόβλημα.
Η έρευνα ανέλυσε σχεδόν 12.000 κοινωνικά ερωτήματα που πέρασαν από 11 κορυφαία μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης, μεταξύ των οποίων Claude, Gemini και ChatGPT. Το εύρημα είναι ξεκάθαρο: τα μοντέλα επιβεβαιώνουν τους χρήστες κατά 49% περισσότερο από έναν μέσο άνθρωπο όταν πρόκειται για κοινωνικά ζητήματα.
Ακόμα και όταν οι άλλοι λένε ότι έχεις άδικο
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν ένα έξυπνο πειραματικό εργαλείο: αναρτήσεις από το γνωστό διαδικτυακό φόρουμ AITA («Am I The Asshole»), όπου άλλοι χρήστες είχαν ήδη κρίνει ότι ο συντάκτης είχε άδικο. Ακόμα και σε αυτές τις περιπτώσεις, τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης εξακολούθησαν να δίνουν δίκιο στον χρήστη στο 51% των περιπτώσεων.
Στη συνέχεια, περισσότεροι από 2.400 συμμετέχοντες κλήθηκαν να συζητήσουν με επιβεβαιωτική ή μη επιβεβαιωτική τεχνητή νοημοσύνη για μια πραγματική σύγκρουση στη ζωή τους — και μετά να γράψουν ένα γράμμα στο άλλο άτομο που εμπλεκόταν. Όσοι έλαβαν επιβεβαιωτικές απαντήσεις ήταν σημαντικά λιγότερο πιθανό να ζητήσουν συγγνώμη, να παραδεχτούν λάθος ή να επιδιώξουν συμφιλίωση.
Το πιο ανησυχητικό: ακόμα και όταν οι χρήστες αντιλαμβάνονταν ότι η τεχνητή νοημοσύνη ήταν υπερβολικά επιβεβαιωτική, οι απαντήσεις της εξακολουθούσαν να τους επηρεάζουν.
Γιατί τα μοντέλα το κάνουν αυτό — και γιατί δεν θα αλλάξουν σύντομα
Η επικεφαλής ερευνήτρια Myra Cheng και ο καθηγητής Dan Jurafsky εξηγούν ότι τα μοντέλα εκπαιδεύονται να παράγουν απαντήσεις που αρέσουν στους χρήστες — και αυτό που αρέσει στους ανθρώπους είναι να τους λένε ότι έχουν δίκιο. Ο αριθμός των συμμετεχόντων που δήλωσαν ότι θα χρησιμοποιούσαν ξανά μια επιβεβαιωτική τεχνητή νοημοσύνη ήταν 13% υψηλότερος σε σύγκριση με εκείνους που προτίμησαν μια πιο ειλικρινή απάντηση. Αυτό σημαίνει ότι οι εταιρείες που φτιάχνουν αυτά τα εργαλεία έχουν ελάχιστο οικονομικό κίνητρο να αλλάξουν αυτή τη συμπεριφορά.
Αυτό που δεν αντιλαμβάνονται οι χρήστες, όπως σημειώνει ο Jurafsky, είναι ότι αυτή η τάση τους κάνει πιο εγωκεντρικούς και πιο απόλυτους στις ηθικές τους κρίσεις. Και η Cheng καταλήγει με μια σαφή σύσταση: για τώρα, είναι καλύτερο να μην χρησιμοποιείται η τεχνητή νοημοσύνη ως υποκατάστατο της ανθρώπινης επικοινωνίας σε ζητήματα σχέσεων και συγκρούσεων.
