Κάθε χειμώνα, τα ίδια. Ο πρώτος πονόλαιμος, το πρώτο φτάρνισμα — και αμέσως το χέρι πηγαίνει στο ντουλάπι για τα αναβράζοντα δισκία βιταμίνης C. Είναι τόσο βαθιά ριζωμένη συνήθεια που λίγοι σταματούν να σκεφτούν: μα, δουλεύει αυτό;
Η επιστήμη έχει απαντήσει. Και η απάντηση είναι σε μεγάλο βαθμό «όχι».
Σύμφωνα με εκτενείς μετα-αναλύσεις που συγκεντρώνουν δεδομένα από δεκαετίες κλινικών δοκιμών, η τακτική λήψη συμπληρωμάτων βιταμίνης C σε δόσεις 200mg και άνω δεν αποτρέπει τη μόλυνση από τον ιό του κοινού κρυολογήματος στον γενικό πληθυσμό. Απλώς δεν λειτουργεί έτσι.
Τι κάνει και τι δεν κάνει η βιταμίνη C
Ας ξεκινήσουμε από αυτό που η βιταμίνη C κάνει πραγματικά — γιατί είναι σημαντική ουσία. Λειτουργεί ως ισχυρό αντιοξειδωτικό, υποστηρίζει το ανοσοποιητικό, βοηθά στην απορρόφηση του σιδήρου και είναι απαραίτητη για την παραγωγή κολλαγόνου. Αυτά είναι αληθινά και τεκμηριωμένα.
Το πρόβλημα είναι η λανθασμένη λογική «αν λίγο κάνει καλό, το πολύ κάνει θαύματα». Ο οργανισμός δεν λειτουργεί έτσι. Η βιταμίνη C είναι υδατοδιαλυτή — όταν η συγκέντρωσή της φτάσει στο σημείο κορεσμού στο αίμα, τα νεφρά αποβάλλουν την περίσσεια μέσω των ούρων. Το αναβράζον δισκίο των 1000mg οδηγεί κυριολεκτικά στην παραγωγή ακριβών ούρων — τίποτα παραπάνω.
Ποια είναι λοιπόν τα κλινικά δεδομένα; Αν κάποιος παίρνει βιταμίνη C καθημερινά πριν αρρωστήσει, ίσως δει μια μικρή μείωση στη διάρκεια του κρυολογήματος — περίπου 8% στους ενήλικες και 14% στα παιδιά. Στην πράξη αυτό σημαίνει κατά μέσο όρο λιγότερο από μισή ημέρα λιγότερη ασθένεια. Αξίζει να αναφερθεί επίσης ότι σε πολύ συγκεκριμένες ομάδες — μαραθωνοδρόμοι, στρατιώτες σε χειμερινές ασκήσεις — η βιταμίνη C μείωσε τον κίνδυνο κρυολογήματος στο μισό. Για τον υπόλοιπο πληθυσμό όμως, κανένα τέτοιο αποτέλεσμα δεν έχει επιβεβαιωθεί.
Και αν αρχίσεις να την παίρνεις αφού ήδη αρρωστήσεις; Μηδέν επίδραση. Ούτε στη διάρκεια, ούτε στη σοβαρότητα.
Ακόμα πιο επικίνδυνη η υπερδοσολογία
Πέρα από την αναποτελεσματικότητα, υπάρχει και ένα στοιχείο που σπάνια αναφέρεται στις διαφημίσεις: δόσεις άνω των 2.000mg ημερησίως αυξάνουν τον κίνδυνο σχηματισμού πέτρας στα νεφρά και προκαλούν γαστρεντερικές διαταραχές. Το «φυσικό» δεν σημαίνει αυτόματα ακίνδυνο σε οποιαδήποτε ποσότητα.
Οι ισχυρισμοί ότι η βιταμίνη C μειώνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων ή καρκίνου επίσης δεν επιβεβαιώνονται από μεγάλες κλινικές μελέτες. Η αντιοξειδωτική δράση στο εργαστήριο δεν μεταφράζεται αυτόματα σε κλινικό όφελος για τον άνθρωπο.
Η λύση για τον μέσο Έλληνα είναι απλούστερη και φθηνότερη: ένα μέτριο πορτοκάλι περιέχει περίπου 70mg βιταμίνης C, μισή κούπα ωμής κόκκινης πιπεριάς περίπου 95mg. Η συνιστώμενη ημερήσια δόση είναι 75-90mg — δηλαδή μια απλή μεσογειακή διατροφή με φρέσκα λαχανικά και εσπεριδοειδή καλύπτει άνετα τις ανάγκες, χωρίς κανένα χάπι.
