Για περισσότερα από 20 χρόνια, οι επιστήμονες πίστευαν ότι ο Homo floresiensis, γνωστός και ως «χόμπιτ» άνθρωπος, κυνηγούσε μεγάλα θηράματα και χρησιμοποιούσε φωτιά. Μια νέα μελέτη, όμως, ανατρέπει αυτή την εικόνα, υποστηρίζοντας ότι οι μικρόσωμοι συγγενείς του ανθρώπου πιθανότατα τρέφονταν με τα υπολείμματα που άφηναν πίσω τους οι δράκοι του Κομόντο και δεν είχαν τις κυνηγετικές ικανότητες που τους αποδίδαμε μέχρι σήμερα.
Ο Homo floresiensis, που ανακαλύφθηκε το 2003 στο σπήλαιο Liang Bua στο νησί Flores της Ινδονησίας, είχε ύψος περίπου ένα μέτρο και πολύ μικρό εγκέφαλο. Παρόλα αυτά, η παρουσία λίθινων εργαλείων και οστών από Stegodon, ένα εξαφανισμένο είδος νάνου ελέφαντα, είχε οδηγήσει τους επιστήμονες στο συμπέρασμα ότι κυνηγούσε μεγάλα ζώα και ίσως χρησιμοποιούσε φωτιά.
Η νέα έρευνα δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science Advances και παρουσιάζει μια διαφορετική εξήγηση. Οι ερευνητές εξέτασαν προσεκτικά τα σημάδια πάνω στα οστά των Stegodon και διαπίστωσαν ότι δεν προέρχονταν από πέτρινα εργαλεία, αλλά από τα δόντια των δρακόντων του Κομόντο, των κορυφαίων θηρευτών του νησιού. Αυτό σημαίνει ότι οι «χόμπιτ» πιθανότατα έφταναν αργότερα για να συλλέξουν ό,τι είχε απομείνει από το γεύμα των γιγάντιων σαυρών.
Οι επιστήμονες εξέτασαν επίσης περισσότερα από 4.500 οστά τρωκτικών από το ίδιο σπήλαιο αναζητώντας ίχνη καύσης. Δεν βρέθηκε ούτε ένα καμένο οστό, γεγονός που ενισχύει την άποψη ότι ο Homo floresiensis δεν χρησιμοποιούσε συστηματικά φωτιά, όπως θεωρούσαν οι προηγούμενες μελέτες.
Μια ανακάλυψη που αλλάζει την εικόνα της ανθρώπινης εξέλιξης
Η νέα θεωρία δεν αφορά μόνο τη διατροφή του Homo floresiensis. Επηρεάζει και τον τρόπο με τον οποίο οι επιστήμονες αντιλαμβάνονται την εξέλιξη του είδους.
Για χρόνια υπήρχε η άποψη ότι οι «χόμπιτ» ήταν απόγονοι του Homo erectus, ο οποίος είχε ήδη αναπτύξει προηγμένες συμπεριφορές όπως το κυνήγι και η χρήση της φωτιάς. Αν όμως ο Homo floresiensis δεν κυνηγούσε ενεργά και δεν αξιοποιούσε τη φωτιά, τότε ίσως προέρχεται από έναν πολύ παλαιότερο και πιο πρωτόγονο πληθυσμό ανθρώπων που απομονώθηκε στο νησί Flores πριν από εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια.
Οι ερευνητές εκτιμούν επίσης ότι η διατροφή τους ήταν πολύ πιο ποικιλόμορφη από ό,τι πιστεύαμε. Εκτός από κρέας που έβρισκαν ως πτώματα, πιθανότατα κατανάλωναν φυτά, φρούτα, ξηρούς καρπούς, έντομα και μικρά ζώα, προσαρμοζόμενοι στις περιορισμένες πηγές τροφής του απομονωμένου νησιωτικού οικοσυστήματος.
Νέα ερωτήματα για τους πιο μυστηριώδεις ανθρώπινους συγγενείς
Ο Homo floresiensis εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της παλαιοανθρωπολογίας.
Παρά το μικρό του σώμα και τον εγκέφαλο που είχε περίπου το ένα τρίτο του μεγέθους του σύγχρονου ανθρώπου, κατάφερε να επιβιώσει για δεκάδες χιλιάδες χρόνια σε ένα περιβάλλον γεμάτο προκλήσεις. Η νέα μελέτη δείχνει ότι η επιτυχία του ίσως δεν βασίστηκε στην τεχνολογική υπεροχή ή στο κυνήγι, αλλά στην ικανότητά του να εκμεταλλεύεται αποτελεσματικά τους διαθέσιμους πόρους.
Οι αρχαιολόγοι συνεχίζουν τις ανασκαφές στο Liang Bua, ελπίζοντας ότι νέα ευρήματα θα αποκαλύψουν περισσότερα στοιχεία για την καθημερινή ζωή, τη διατροφή και την προέλευση αυτού του μοναδικού ανθρώπινου είδους. Κάθε νέα ανακάλυψη υπενθυμίζει ότι η ανθρώπινη εξέλιξη δεν ακολούθησε μία μόνο ευθεία πορεία, αλλά ένα πολύ πιο πολύπλοκο δέντρο με πολλά διαφορετικά κλαδιά.
