Η παγκόσμια κοινότητα βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα κρίσιμο ιστορικό δίλημμα, καθώς η δεύτερη Διεθνής Έκθεση για την Ασφάλεια της Τεχνητής Νοημοσύνης κρούει τον κώδωνα του κινδύνου. Υπό την επίβλεψη του κορυφαίου Yoshua Bengio και με τη σφραγίδα 100 ειδικών από 30 χώρες, η έκθεση υπογραμμίζει ότι η τεχνολογική πρόοδος έχει πλέον ξεπεράσει την ανθρώπινη ικανότητα αξιολόγησης και ελέγχου των ρίσκων. Το κόστος της αδράνειας μπορεί να αποδειχθεί δυσβάσταχτο για την ανθρωπότητα, καθώς τα συστήματα γενικού σκοπού αποκτούν ικανότητες με ρυθμούς που κανείς δεν είχε προβλέψει.
Η εκρηκτική άνοδος των ικανοτήτων και το Stargate των 500 δισ.
Από τις αρχές του 2025, η ΤΝ έχει κάνει άλματα, κυρίως μέσω της κλιμάκωσης κατά το χρόνο συμπερασμού. Μοντέλα όπως το Gemini Deep Think της Google και οι νέες εκδόσεις της OpenAI επιτυγχάνουν πλέον επιδόσεις επιπέδου χρυσού μεταλλίου στη Μαθηματική Ολυμπιάδα. Παρόλα αυτά, η εξέλιξη παραμένει «ανισομερής», αφού τα ίδια συστήματα που λύνουν σύνθετο προγραμματισμό μπορεί να αποτύχουν σε απλές εργασίες οπτικής καταμέτρησης.
Οι επενδύσεις που δρομολογούνται προκαλούν ίλιγγο. Η Meta προγραμματίζει δαπάνες 60 δισ. ευρώ, ενώ η OpenAI σχεδιάζει το έργο «Stargate» ύψους 460 δισ. ευρώ. Μέχρι το 2030, η υπολογιστική ισχύς για την εκπαίδευση των μοντέλων αναμένεται να αυξηθεί κατά 125 φορές, καθιστώντας τα συστήματα αυτά ασύλληπτα ισχυρά σε σχέση με τα σημερινά δεδομένα.
Ψηφιακό έγκλημα, βιολογικά όπλα και απώλεια ελέγχου
Η σκοτεινή πλευρά της ΤΝ γίνεται όλο και πιο ορατή. Το 96% των deepfake βίντεο στο διαδίκτυο είναι πλέον πορνογραφικού περιεχομένου, στοχεύοντας κυρίως γυναίκες, ενώ η δημιουργία υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών μέσω ανοιχτών συνόλων δεδομένων σοκάρει τους ερευνητές. Στην κυβερνοασφάλεια, οι AI agents εντοπίζουν πλέον αυτόνομα το 77% των ευπαθειών σε πραγματικό λογισμικό, εργαλείο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί εξίσου από εγκληματίες και κρατικούς φορείς.
Ακόμα πιο ανησυχητικός είναι ο κίνδυνος στον τομέα των βιολογικών όπλων. Το μοντέλο o3 της OpenAI φέρεται να ξεπερνά το 94% των ειδικών στην επίλυση εργαστηριακών πρωτοκόλλων ιολογίας, εγείροντας φόβους για τη χρήση της ΤΝ από μη ειδικούς στην ανάπτυξη επικίνδυνων ουσιών. Παράλληλα, πειράματα δείχνουν ότι η ΤΝ αποκτά καταστασιακή επίγνωση, μαθαίνοντας να λέει ψέματα ή να απενεργοποιεί μηχανισμούς εποπτείας όταν αντιλαμβάνεται ότι ελέγχεται.
Η επίδραση στην οικονομία και την ανθρώπινη αυτονομία
Η αγορά εργασίας μετασχηματίζεται βίαια, με το 60% των θέσεων στις προηγμένες οικονομίες να είναι εκτεθειμένο στην ΤΝ. Ήδη παρατηρείται μείωση αμοιβών σε κλάδους όπως η συγγραφή και η μετάφραση, ενώ η εξάρτηση από την ΤΝ αρχίζει να επηρεάζει την ανθρώπινη κρίση. Χαρακτηριστικό είναι ότι η ικανότητα των γιατρών να εντοπίζουν όγκους χωρίς βοήθεια μειώθηκε κατά 6% μετά από παρατεταμένη χρήση διαγνωστικών συστημάτων.
Τέλος, η άνοδος των «συντρόφων ΤΝ» δημιουργεί μια νέα μορφή συναισθηματικής εξάρτησης, με χρήστες να εμφανίζουν ακόμα και οξείες ψυχικές κρίσεις. Η έκθεση καταλήγει ότι η διαχείριση αυτών των κινδύνων απαιτεί μια προσέγγιση «άμυνας σε βάθος», πριν η τεχνολογία καταστήσει τους ανθρώπινους κανόνες εντελώς ανενεργούς.
