Οι ρωσικές αρχές προχώρησαν σε μια αιφνιδιαστική και ιδιαίτερα σκληρή κίνηση στον ψηφιακό χώρο, βάζοντας περιορισμούς ή αποκλείοντας την πρόσβαση σε δύο δημοφιλείς παγκόσμιες πλατφόρμες: την υπηρεσία βιντεοκλήσεων FaceTime της Apple και την πλατφόρμα gaming Roblox.
Ο λόγος που επικαλέστηκαν οι ρυθμιστικές αρχές είναι εξαιρετικά σοβαρός, καθώς έκαναν λόγο για «εγκληματική δραστηριότητα» και αποτυχία των πλατφορμών να ελέγξουν την παράνομη διάδοση περιεχομένου. Η κίνηση αυτή αποτελεί ένα ακόμη βήμα προς τον ολοκληρωτικό έλεγχο του ρωσικού ψηφιακού χώρου, αναγκάζοντας εκατομμύρια χρήστες να αναζητήσουν εναλλακτικές.
Οι λόγοι πίσω από τον στόχο
Ο αποκλεισμός του FaceTime εκτιμάται ότι συνδέεται άμεσα με την κρυπτογράφηση των επικοινωνιών της πλατφόρμας. Οι ρωσικές αρχές έχουν επανειλημμένα ζητήσει από εταιρείες τεχνολογίας να τους παραδώσουν κλειδιά κρυπτογράφησης ή να επιτρέψουν την παρακολούθηση των χρηστών, κάτι που η Apple έχει αρνηθεί.
Η επίσημη αιτιολόγηση περί «εγκληματικής δραστηριότητας» αφορά, κατά πάσα πιθανότητα, τη χρήση της κρυπτογραφημένης υπηρεσίας για τη διοργάνωση μη εξουσιοδοτημένων διαδηλώσεων ή τη διακίνηση πληροφοριών που θεωρούνται «εξτρεμιστικές» από το ρωσικό κράτος.
Από την άλλη πλευρά, η πλατφόρμα Roblox, η οποία βασίζεται σε περιεχόμενο που δημιουργείται από χρήστες (user-generated content), μπήκε στο στόχαστρο λόγω της αδυναμίας της να μετριάσει αποτελεσματικά το περιεχόμενο που θεωρείται επιβλαβές ή παράνομο για τους ανήλικους.
Οι ρυθμιστικές αρχές έχουν ζητήσει επανειλημμένα την αφαίρεση συγκεκριμένων «παιχνιδιών» ή χώρων συζήτησης που κρίνονται ακατάλληλοι ή προωθούν παράνομες ιδέες, και η μη συμμόρφωση οδήγησε στην επιβολή περιορισμών.
Το ευρύτερο πλαίσιο του ψηφιακού ελέγχου
Αυτός ο διπλός αποκλεισμός δεν είναι μεμονωμένο περιστατικό, αλλά εντάσσεται στη στρατηγική της Ρωσίας για την οικοδόμηση ενός «κυρίαρχου Διαδικτύου», το οποίο μπορεί να απομονωθεί από τον παγκόσμιο ιστό εάν κριθεί απαραίτητο.
Οι ρωσικοί νόμοι απαιτούν από τις ξένες εταιρείες να αποθηκεύουν τα δεδομένα των Ρώσων πολιτών σε διακομιστές εντός της χώρας και να συμμορφώνονται πλήρως με τις ρωσικές πολιτικές λογοκρισίας. Η άρνηση συμμόρφωσης από μεγάλους τεχνολογικούς κολοσσούς, όπως η Apple, οδηγεί συχνά σε πρόστιμα και τελικά σε μπλοκαρίσματα.
Η πρακτική αυτή ωθεί τους Ρώσους χρήστες να στραφούν σε εγχώριες εφαρμογές και πλατφόρμες, οι οποίες υπόκεινται σε άμεσο κρατικό έλεγχο, δημιουργώντας έναν ολοένα και πιο περιορισμένο ψηφιακό χώρο.
