Η ραγδαία υιοθέτηση αυτόνομων ψηφιακών βοηθών, γνωστών ως AI agents, φέρνει σημαντικά οφέλη παραγωγικότητας στις επιχειρήσεις, αλλά παράλληλα δημιουργεί και νέες προκλήσεις ασφαλείας. Σύμφωνα με νέα διεθνή έρευνα της Gravitee, σχεδόν οι μισοί από τους agents που χρησιμοποιούνται σήμερα σε μεγάλες εταιρείες λειτουργούν χωρίς ενεργή παρακολούθηση ή έλεγχο ασφαλείας, αυξάνοντας τον κίνδυνο σοβαρών περιστατικών δεδομένων και λειτουργικών λαθών.
Η έρευνα βασίστηκε σε απαντήσεις 750 ανώτερων στελεχών τεχνολογίας και δείχνει ότι περίπου 3 εκατομμύρια AI agents βρίσκονται ήδη σε λειτουργία σε μεγάλες επιχειρήσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ηνωμένο Βασίλειο. Από αυτούς, περίπου το 47% δεν διαθέτει επαρκή μηχανισμό εποπτείας ή ασφάλειας, κάτι που σημαίνει ότι περίπου 1,5 εκατομμύριο agents λειτουργούν πρακτικά χωρίς έλεγχο.
Το «αόρατο ρίσκο» των αυτόνομων συστημάτων
Οι AI agents αποτελούν λογισμικά που μπορούν να εκτελούν εργασίες αυτόνομα, να λαμβάνουν αποφάσεις, να επικοινωνούν με άλλες εφαρμογές και να διαχειρίζονται δεδομένα χωρίς άμεση ανθρώπινη παρέμβαση. Αυτή η αυτονομία προσφέρει τεράστιες δυνατότητες αυτοματοποίησης, αλλά ταυτόχρονα αυξάνει και τον κίνδυνο λαθών ή κακόβουλων ενεργειών όταν δεν υπάρχουν κατάλληλοι μηχανισμοί ελέγχου.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, η ταχύτητα με την οποία οι επιχειρήσεις εγκαθιστούν AI agents είναι πολύ μεγαλύτερη από την ικανότητα των ομάδων ασφαλείας να τους παρακολουθούν και να τους ελέγχουν. Ως αποτέλεσμα, πολλοί agents λειτουργούν σε συστήματα παραγωγής χωρίς πλήρη έγκριση από τα τμήματα πληροφορικής ή χωρίς να έχουν περάσει από διαδικασίες ασφάλειας.
Η κατάσταση αυτή δημιουργεί το φαινόμενο που οι ειδικοί αποκαλούν «Shadow AI», δηλαδή συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που λειτουργούν στο παρασκήνιο χωρίς να υπάρχει πλήρης καταγραφή των ενεργειών τους ή έλεγχος των δικαιωμάτων πρόσβασης. Σε τέτοιες περιπτώσεις, ακόμη και μικρά λάθη μπορεί να οδηγήσουν σε σοβαρές επιπτώσεις, όπως διαρροές δεδομένων ή λανθασμένες επιχειρησιακές αποφάσεις.
Περιστατικά ασφαλείας ήδη σε άνοδο
Η έρευνα δείχνει ότι το πρόβλημα δεν είναι θεωρητικό. Το 88% των εταιρειών που συμμετείχαν ανέφερε ότι τον τελευταίο χρόνο αντιμετώπισε ή υποψιάστηκε περιστατικά ασφαλείας ή παραβίασης δεδομένων που σχετίζονταν με AI agents.
Σε αρκετές περιπτώσεις, οι agents εκτέλεσαν ενέργειες που δεν είχαν προβλεφθεί, όπως πρόσβαση σε δεδομένα που δεν έπρεπε να χρησιμοποιούν, χρήση παρωχημένων πληροφοριών για λήψη αποφάσεων ή ακόμη και εκτέλεση αυτοματοποιημένων διαδικασιών που επηρέασαν κρίσιμα συστήματα. Η έλλειψη εποπτείας καθιστά δύσκολο τον εντοπισμό τέτοιων προβλημάτων εγκαίρως, αυξάνοντας τις πιθανότητες σοβαρών επιπτώσεων.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι όσο αυξάνεται ο αριθμός των αυτόνομων agents μέσα στις επιχειρήσεις, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η ανάγκη για συνεχή παρακολούθηση, καταγραφή ενεργειών και σαφή όρια πρόσβασης. Χωρίς τέτοιες δικλείδες ασφαλείας, ακόμη και ένας μικρός αριθμός ανεξέλεγκτων agents μπορεί να δημιουργήσει δυσανάλογα μεγάλο κίνδυνο.
Η πρόκληση της διακυβέρνησης των AI agents
Το βασικό πρόβλημα που εντοπίζουν οι αναλυτές είναι το χάσμα μεταξύ υιοθέτησης και διακυβέρνησης. Οι επιχειρήσεις επενδύουν γρήγορα στην αυτοματοποίηση μέσω τεχνητής νοημοσύνης, αλλά συχνά δεν διαθέτουν ακόμη τις διαδικασίες και τα εργαλεία που απαιτούνται για την ασφαλή διαχείριση μεγάλου αριθμού agents.
Σε πολλές εταιρείες, διαφορετικά τμήματα εγκαθιστούν agents για συγκεκριμένες ανάγκες — όπως εξυπηρέτηση πελατών, ανάλυση δεδομένων ή διαχείριση εφαρμογών — χωρίς κεντρικό έλεγχο, γεγονός που δυσκολεύει την πλήρη εικόνα του τι ακριβώς λειτουργεί στο εταιρικό περιβάλλον. Αυτό σημαίνει ότι οι ομάδες ασφαλείας δεν μπορούν πάντα να γνωρίζουν πόσοι agents υπάρχουν, τι δεδομένα χρησιμοποιούν και ποιες ενέργειες μπορούν να εκτελέσουν.
Παρά τους κινδύνους, οι αναλυτές εκτιμούν ότι η χρήση AI agents θα συνεχίσει να αυξάνεται ραγδαία τα επόμενα χρόνια, καθώς οι επιχειρήσεις επιδιώκουν μεγαλύτερη αυτοματοποίηση και μείωση λειτουργικού κόστους. Η πραγματική πρόκληση, επομένως, δεν είναι η επιβράδυνση της υιοθέτησης, αλλά η δημιουργία ισχυρών μηχανισμών εποπτείας, ελέγχου και διαχείρισης που θα επιτρέψουν την ασφαλή αξιοποίηση της τεχνολογίας.
Η νέα έρευνα λειτουργεί ως προειδοποίηση ότι η εποχή των αυτόνομων ψηφιακών εργαζομένων έχει ήδη ξεκινήσει, αλλά η ασφάλεια και η διακυβέρνησή τους δεν έχουν ακόμη φτάσει στο ίδιο επίπεδο ωριμότητας. Οι οργανισμοί που θα επενδύσουν έγκαιρα σε συστήματα ελέγχου και παρακολούθησης αναμένεται να μειώσουν σημαντικά τους κινδύνους και να αξιοποιήσουν πιο αποτελεσματικά τα οφέλη της τεχνητής νοημοσύνης.
