Σε μια δραματική εξέλιξη για την ψηφιακή ελευθερία, οι ρωσικές αρχές ανακοίνωσαν τον αποκλεισμό της εφαρμογής WhatsApp, η οποία ανήκει στον κολοσσό Meta. Η απόφαση αυτή δεν έπεσε ως κεραυνός εν αιθρία, καθώς η πλατφόρμα βρισκόταν στο στόχαστρο εδώ και καιρό, όμως η οριστική εφαρμογή του «μπλόκου» αφήνει ένα τεράστιο κενό στην καθημερινή επικοινωνία των Ρώσων πολιτών. Το WhatsApp ήταν για χρόνια η νούμερο ένα εφαρμογή στη χώρα, την οποία χρησιμοποιούσαν όχι μόνο για φιλικές κουβέντες, αλλά και για επαγγελματικές συναλλαγές και συντονισμό της καθημερινότητας.
Η ρωσική ρυθμιστική αρχή τηλεπικοινωνιών υποστήριξε ότι η κίνηση αυτή ήταν απαραίτητη για την προστασία των πολιτών από «παράνομο περιεχόμενο» και την άρνηση της Meta να συμμορφωθεί με τους τοπικούς νόμους. Ωστόσο, οι αναλυτές βλέπουν πίσω από αυτή την κίνηση μια προσπάθεια της Μόσχας να ελέγξει πλήρως τη ροή των πληροφοριών και να στρέψει τους χρήστες προς εγχώριες εφαρμογές, όπως το Telegram ή το VK, όπου ο κρατικός έλεγχος θεωρείται ευκολότερος.
Το χρονικό της όλης υπόθεσης
Η κόντρα της Ρωσίας με τη Meta ξεκίνησε ουσιαστικά το 2022, όταν η εταιρεία χαρακτηρίστηκε ως «εξτρεμιστική οργάνωση». Ενώ το Facebook και το Instagram αποκλείστηκαν σχεδόν αμέσως, το WhatsApp είχε παραμείνει προσβάσιμο, κυρίως επειδή θεωρούνταν εργαλείο προσωπικής επικοινωνίας και όχι πλατφόρμα δημόσιας διάδοσης πληροφοριών. Η κατάσταση άλλαξε όταν το WhatsApp εισήγαγε τα «Κανάλια» (Channels), μια λειτουργία που επιτρέπει τη μαζική μετάδοση μηνυμάτων, γεγονός που θορύβησε το Κρεμλίνο.
Η απαγόρευση αυτή αναμένεται να επηρεάσει πάνω από 70 εκατομμύρια χρήστες στη Ρωσία. Πολλοί από αυτούς προσπαθούν ήδη να βρουν εναλλακτικές λύσεις, χρησιμοποιώντας προγράμματα VPN για να παρακάμψουν τους περιορισμούς, όμως η κυβέρνηση έχει αρχίσει να κυνηγά και αυτά τα εργαλεία. Το αποτέλεσμα είναι ένας σταδιακός αλλά σταθερός ψηφιακός απομονωτισμός, που θυμίζει έντονα το «Μεγάλο Σινικό Τείχος» προστασίας του διαδικτύου στην Κίνα.
Η επόμενη μέρα για τους χρήστες και η στροφή στο Telegram
Με το WhatsApp εκτός μάχης, το Telegram αναδεικνύεται στον απόλυτο κυρίαρχο της ρωσικής αγοράς. Παρόλο που η εφαρμογή του Pavel Durov έχει μια περίπλοκη σχέση με τις ρωσικές αρχές, παραμένει η μοναδική «δυτικού τύπου» πλατφόρμα που λειτουργεί ακόμη ευρέως. Παρόλα αυτά, η απουσία του WhatsApp δημιουργεί σοβαρά προβλήματα, ειδικά σε μεγαλύτερες ηλικίες που δεν είναι εξοικειωμένες με άλλες εφαρμογές, καθώς και σε μικρές επιχειρήσεις που βασίζονταν σε αυτό για τις πωλήσεις τους.
Η κίνηση αυτή δείχνει ότι η Ρωσία δεν διστάζει πλέον να θυσιάσει τη δημοφιλία μιας εφαρμογής στον βωμό του απόλυτου ελέγχου. Ο αποκλεισμός του WhatsApp δεν είναι απλώς ένα τεχνικό ζήτημα, αλλά ένα ισχυρό πολιτικό μήνυμα: η πρόσβαση σε παγκόσμια δίκτυα επικοινωνίας είναι πλέον προνόμιο και όχι δικαίωμα.
Το μέλλον του ρωσικού διαδικτύου φαίνεται να είναι πιο «κλειστό» και ελεγχόμενο από ποτέ, αφήνοντας τους πολίτες με ελάχιστες επιλογές για ελεύθερη και ιδιωτική συνομιλία.
