Η λογοτεχνική κοινότητα βρίσκεται σε κατάσταση σοκ μετά τις πρόσφατες αποκαλύψεις που θέλουν δημοφιλείς συγγραφείς των ειδών fantasy και romance να χρησιμοποιούν εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, όπως το ChatGPT, για τη συγγραφή των έργων τους. Το ζήτημα πήρε τεράστιες διαστάσεις όταν παρατηρητικοί αναγνώστες εντόπισαν ξεχασμένα “prompts” (εντολές προς την AI) μέσα στο τελικό κείμενο των βιβλίων που κυκλοφόρησαν σε μεγάλες πλατφόρμες όπως το Amazon Kindle. Οι αντιδράσεις είναι σφοδρές, με πολλούς να κάνουν λόγο για εξαπάτηση του κοινού και υποβάθμιση της πνευματικής δημιουργίας.
Η αρχή του κακού έγινε με το βιβλίο της Lena McDonald, “Darkhollow Academy: Year 2”, όπου στο τρίτο κεφάλαιο υπήρχε μια φράση που δεν άφηνε περιθώρια αμφιβολίας. Το κείμενο ανέφερε αυτολεξεί: «Έχω ξαναγράψει το απόσπασμα για να ευθυγραμμιστεί περισσότερο με το στυλ της J. Bree, το οποίο διαθέτει περισσότερη ένταση και ωμό συναισθηματικό υπόβαθρο». Αυτή η αποκαλυπτική σημείωση της AI που παρέμεινε από λάθος στο τελικό αρχείο, εξόργισε τους φανς, καθώς φανέρωσε όχι μόνο τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης, αλλά και την προσπάθεια αντιγραφής του ύφους άλλων επιτυχημένων δημιουργών.
Η απάντηση των συγγραφέων και η κατακραυγή στα social media
Μετά την αποκάλυψη, η McDonald απέσυρε προσωρινά το βιβλίο για να το διορθώσει, όμως το κακό είχε ήδη γίνει. Παρόμοια περιστατικά αναφέρθηκαν και για την K.C. Crowne, η οποία παραδέχτηκε ότι χρησιμοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη ως εργαλείο για “brainstorming” ή για να ξεπερνά το λεγόμενο “writer’s block”. Η ίδια δήλωσε πως το περιστατικό ήταν ένα «ειλικρινές λάθος» κατά το ανέβασμα του προσχεδίου, επιμένοντας πως οι ιστορίες της παραμένουν δικές της δημιουργίες. Ωστόσο, οι αναγνώστες στο Goodreads και το Reddit δεν φάνηκαν να πείθονται, με τις βαθμολογίες των εν λόγω βιβλίων να καταποντίζονται μέσα σε λίγες ώρες.
Πέρα από το ηθικό κομμάτι, η συζήτηση έχει μεταφερθεί και στο επίπεδο της βιομηχανίας. Πολλοί ανεξάρτητοι συγγραφείς εκφράζουν τον φόβο ότι τέτοιες πρακτικές αμαυρώνουν τη φήμη της αυτοέκδοσης (self-publishing). Το επιχείρημα ότι ένας συγγραφέας μπορεί να εκδίδει βιβλία με ρυθμό… Steven King, χάρη στη βοήθεια της AI, θεωρείται από πολλούς ως μια καθαρά κερδοσκοπική κίνηση που στερείται καλλιτεχνικής αξίας. Οι κριτικοί τονίζουν ότι η λογοτεχνία απαιτεί ανθρώπινη εμπειρία και συναίσθημα, στοιχεία που μια μηχανή μπορεί μόνο να μιμηθεί επιφανειακά.
Το μέλλον της συγγραφής στην εποχή των αλγορίθμων
Το σκάνδαλο αυτό ανοίγει έναν ευρύτερο διάλογο για το αν πρέπει να υπάρχει υποχρεωτική σήμανση στα βιβλία που έχουν δημιουργηθεί με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Οι πλατφόρμες όπως το Amazon έχουν ήδη αρχίσει να ζητούν από τους δημιουργούς να δηλώνουν αν το περιεχόμενό τους είναι “AI-generated”, αλλά το περιστατικό με τα ξεχασμένα prompts δείχνει ότι ο έλεγχος είναι εξαιρετικά δύσκολος. Η τεχνολογία εξελίσσεται ταχύτερα από τους κανόνες δεοντολογίας, αφήνοντας τους αναγνώστες εκτεθειμένους σε περιεχόμενο που μπορεί να μην είναι όσο “ανθρώπινο” υπόσχεται το εξώφυλλο.
Για τους φανατικούς αναγνώστες του fantasy και του romance, η εμπιστοσύνη στον δημιουργό είναι το παν. Η ανακάλυψη ότι οι αγαπημένοι τους χαρακτήρες μπορεί να είναι προϊόν ενός αλγορίθμου που «μοντελάρει» το στυλ κάποιου άλλου συγγραφέα, αποτελεί τεράστια απογοήτευση. Το σίγουρο είναι ότι το περιστατικό αυτό θα αποτελέσει σημείο αναφοράς για τις μελλοντικές μάχες περί πνευματικών δικαιωμάτων και της αυθεντικότητας στην τέχνη του λόγου.
